Mekke İttifakı’ndan bir ilk | Tahran’da Husi masası

İran’ın başkenti Tahran dün Mekke İttifakı’na iki ayrı toplantıda ev sahipliği yaptı. Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın güvenlik ve istihbaratından sorumlu üç isim Tahran yönetimiyle bir araya geldi. Diplomatik gözlemciler, Türkiye’yi Milli İstihbarat Teşkilatı (MİT) Başkanı İbrahim Kalın’ın temsil ettiği buluşmayı “Mekke İttifakı’nın işlevlerinden birini yerine getirdiği bir ilk olarak” nitelendirdi. Önce İran’ın, ardından da onun destekleği Husilerin saldırılarıyla karşı karşıya kalan Suudi Arabistan’a verilecek savunma desteğinin tartışıldığı bir süreçte gerçekleştirilen toplantılarda, Tahran’a, Husiler üzerindeki etkisini kullanarak saldırıları sonlandırması çağrısı yapıldığı değerlendiriliyor. İttifak üyelerinin Tahran’a gidişinin ayrıca “İttifak’ın İran’a karşı olmadığının da önemli bir göstergesi olduğu”na işaret ediliyor.

Dörtlü format

Orta Doğu’da gerilimin düşürülmesi için bir kez daha güvenlik ve istihbarat diplomasisine şans tanındı. Mekke Ortak Savunma Anlaşması’na taraf Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan’ın savunma, güvenlik ve istihbaratından sorumlu üç isim dün Tahran’da İranlı yetkililerle bir araya geldi. Türkiye’yi MİT Başkanı Kalın’ın temsil ettiği toplantıya, Suudi Arabistan Savunma Bakanı Prens Halid bin Selman ve Pakistan Genelkurmay Başkanı Asım Münir katıldı. Ev sahipliğini İran Ulusal Güvenlik Yüksek Konseyi Genel Sekreteri Muhsin Rızai üstlendi.

Tahran’da dörtlü formatta gerçekleştirilen toplantıya ilişkin önerinin, Pakistan Genelkurmay Başkanı’nın, Pakistan İçişleri Bakanı ile birlikte ülkeye geçen hafta yaptığı ziyaret sırasında geliştiği belirtildi. Toplantı, İran ile ABD ve İsrail arasındaki gerilimin yanı sıra Yemen’deki gelişmelerin ve Husilerin saldırılarının bölgesel güvenlik üzerindeki etkilerinin tartışıldığı bir dönemde gerçekleştirildi.

Suudi Arabistan: Gerilimi düşürme girişimi

Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı Kamu Diplomasisi Müsteşarı Büyükelçi Raid Kırmıli, ziyaretin mevcut krizin tarafları arasındaki gerilimi düşürmeye yönelik girişimler kapsamında gerçekleştirildiğini bildirdi. Katar ve Pakistan’ın yürüttüğü arabuluculuk çabalarına destek verilmesinin amaçlandığını aktaran Kırmıli, gerilimlerin aşılması için diyaloğun güçlendirilmesinin önemini vurguladı. Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı da krizin çözümü için müzakere kanallarının açılmasının ve askeri gerilimin yeniden tırmanmasını önleyecek adımlar atılmasının önemine dikkati çekti.

Görüşmeler sürecek

Tahran’daki dörtlü toplantının sonuç bildirgesi yayımlandı. Bildiride, bölgede barış ve güvenlik konuları da dahil olmak üzere dört bölge ülkesi arasındaki işbirliğini güçlendirmek amacıyla görüşmelere devam etme konusunda mutabık kalındığı kaydedildi.

‘Mutabakatı destekliyoruz’

Mekke İttifakı üyelerinin temsilcileri iki ayrı toplantıya katıldı. İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan’ın katılımıyla yapılan toplantıdan sonra Pezeşkiyan bir açıklama yaptı. İslam ülkeleri arasındaki iş birliğinin önemine değinen Pezeşkiyan, “İslam ülkeleri ortak kapasitelerinden faydalanarak dünyaya adalet ve kalkınma modeli sunabilir. Birliği sağlayacak her mutabakatı destekliyoruz” dedi. Pezeşkiyan, İslam ülkeleri arasındaki anlaşmazlıkların giderilmesini, bölgede birlik, güvenlik ve kalkınmanın güçlendirilmesini sağlayacak mutabakatları desteklediklerini kaydetti.

İsmail Bekayi: Başlangıç olabilir

İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi ise, haftalık basın toplantısında, İsrail’in bölgedeki faaliyetleri ile Lübnan ve Filistin’deki gelişmelerin ele alınacağını belirterek, “Tahran toplantısı, bölge iç güvenliğinin şekillenmesi için başlangıç olabilir” dedi. Bölge ülkelerinin kendi güvenliklerini sağlamaya yönelik mekanizmalar oluşturma çabalarına değinen Bekayi, toplantının bölgesel güvenlik konularında iş birliğinin geliştirilmesi açısından önem taşıdığına işaret etti.